O szybowiskach w Bezmiechowej i Ustjanowej słyszał chyba każdy miłośnik historii naszego regionu. Przedwojenny powiat leski, na terenie którego powstały oba wymienione ośrodki szybowcowe, promowany był jako „kraina szybowisk”. W Ustjanowej dwa razy z rzędu zorganizowano Krajowe Zawody Szybowcowe. Piloci startujący z „naszych” szybowisk ustanawiali liczne rekordy w lotach bezsilnikowych. Mniej znany jest fakt, że również Ustrzyki Dolne miały swoje szybowisko. Podczas IV Krajowych Zawodów Szybowcowych latem 1936 roku odbyła się uroczystość otwarcia i poświęcenia szybowiska Związku Strzeleckiego w Ustrzykach Dolnych.
Klub Szybowcowy Związku Strzeleckiego w Ustrzykach Dolnych
W marcu 1937 roku Klub Szybowcowy Związku Strzeleckiego w Ustrzykach Dolnych liczył 101 członków, a dysponował nowoczesnym hangarem oraz sześcioma szybowcami typu wrona i jednym typu salamandra. Prezesem klubu był dr Roman Gąsiorowski, ówczesny starosta leski, promotor szybownictwa i jeden z inicjatorów powstania ustrzyckiego szybowiska. Jak widać, również w naszym regionie nie brakowało ludzi zafascynowanych szybownictwem. Do najbardziej znanych pilotów szybowcowych pochodzących z okolic Ustrzyk Dolnych należeli Adam Dziurzyński i Rudolf Matz.
Adam Dziurzyński (1902–1991)
Urodzony w Ustrzykach Dolnych Adam Dziurzyński (1902–1991) podstawowe szkolenie szybowcowe odbył w 1933 roku, w początkach funkcjonowania WOS w Ustjanowej. Następnie rozpoczął prace w tamtejszych warsztatach i uzyskał uprawnienia instruktora szybowcowego. Podczas III Krajowych Zawodów Szybowcowych reprezentował Terenową Sekcję Szybowcową Związku Strzelecekiego z Ustrzyk Dolnych. W latach 1936–1939 Adam Dziurzyński pracował jako instruktor w Szkole Szybowcowej w Bezmiechowej, a miesiąc przed wybuchem II wojny światowej został kierownikiem ośrodka szkoleniowego Polichno-Pińczów w powiecie kieleckim. Po klęsce wrześniowej zdołał przedostać się przez Rumunię na Zachód. Służył m.in. w 300 Dywizjonie Bombowym Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii. Po powrocie do Polski został w 1947 roku kierownikiem Szkoły Szybowcowej Żar, a następnie pracował m.in. jako pilot doświadczalny. W 1957 roku powrócił na poprzednie stanowisko, które piastował do przejścia na emeryturę na początku lat 70. W tym czasie przyczynił się do uratowania tego najbardziej znanego ośrodka szybowcowego dzięki przesunięciu lokalizacji planowanego na górze Żar zbiornika wodnego. Zmarł w 1991 roku, a dziewięć lat później jego imię nadano Górskiej Szkole Szybowcowej „Żar”.
Rudolf Matz (1903–1953)
Z kolei w Jasieniu (dziś część Ustrzyk Dolnych) urodził się Rudolf Matz (1903–1953). W młodości brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Następnie ukończył Wydział Mechaniczny Politechniki Lwowskiej i podczas studiów wstąpił do Związku Awiatycznego studentów tej uczelni. W 1929 roku jako trzeci polski pilot uzyskał najwyższy wówczas stopień wyszkolenia – kategorię „C”. Uczestniczył w pierwszych wyprawach szybowcowych w Góry Słonne, a w latach 1933–1936 był kierownikiem technicznym szkoły w Bezmiechowej. Następnie kierował działem badawczo-konstrukcyjnym Instytutu Techniki Szybownictwa i Motoszybownictwa we Lwowie. Po II wojnie działał na rzecz reaktywacji polskiego szybownictwa. Szkolił nowych instruktorów, a po utworzeniu Instytutu Szybownictwa w Bielsku powrócił do pracy konstruktorskiej. W 1948 roku zaprojektował szybowiec IS-3 ABC, który stanowił w tamtych latach podstawową maszynę szkoleniową i potocznie nazywany był „abecakiem”.
Ilustracje:
- Artykuł o otwarciu szybowiska w Ustrzykach Dolnych [„Polska Zbrojna”, R.15, nr 186 (9.07.1936), s. 8]
- Widok na Żuków w 1936 roku [fot. H. Poddębski; Biblioteka Narodowa]
- „Kurjer Warszawski”, nr 182, 5.07.1936 – fotorelacja z IV Krajowych Zawodów Szybowcowych w Ustjanowej
- W drodze na uroczystość otwarcia szybowiska w Ustrzykach Dolnych [„Polska Zbrojna”, R.15, nr 186 (9.07.1936), s. 8]
- Szybowce w Ustjanowej, lata 30. XX wieku [zbiory Łukasza Bajdy]
- Na Żukowie [fot. H. Poddębski; Biblioteka Narodowa]
