wt - czw: 10:00-18:00 | pt - sb: 11:00-19:00 | 881 400 809
wt - czw: 10:00-18:00 | pt - sb: 11:00-19:00 | 881 400 809

Celina z Treterów Dominikowska (1830-1908)

Celina Treter urodziła się w 1830 roku Jej rodzice Aleksander Stanisław i Konstancja z Łodyńskich Treterowie byli właścicielami m.in. części majątku w Dźwiniaczu Górnym nad Sanem. Dzieciństwo i młodość spędziła przede wszystkim w miejscowości Łonie koło Przemyślan oraz we Lwowie, do którego wyjechała w 1843 r. w celach edukacyjnych. Nauka we Lwowie trwała trzy lata. W tym czasie Celina Dominikowska uczęszczała na lekcje śpiewu, gry na fortepianie, tańca, rysunków, krawiectwa, a także historii oraz trzech języków obcych — francuskiego, niemieckiego i włoskiego.

Zapewne w początkach lat 50. XIX wieku poślubiła starszego od siebie Kajetana Dominikowskiego, ziemianina i działacza niepodległościowego, który miał za sobą pobyt w austriackich więzieniach i udział w wydarzeniach Wiosny Ludów. Małżonkowie zamieszkali w Bieszczadach. Początkowo ich domem stał się zapewne dwór w Dźwiniaczu Górnym, ale miejscowy majątek został w 1864 roku sprzedany, a Dominikowscy przenieśli się do Orelca. W okresie powstania styczniowego udzielali tam pomocy ochotnikom pragnącym wziąć udział w zrywie zbrojnym oraz rannym powstańcom. W środowiskach ziemiańskich dawnych Bieszczadów Celina zasłynęła jako malarka, rzeźbiarka i zbieraczka pamiątek narodowych. Jej też zawdzięczamy utrwalenie wyglądu wielu siedzib ziemiańskich z zaboru austriackiego. Do dziś zachowały się również wśród wielu innych rysunki dworów w Dźwiniaczu Górnym oraz Orelcu

W 1867 roku rozgłos przyniósł Celinie udział w Wystawie Światowej w Paryżu, gdzie zaprezentowała „szyby symboliczne”, czyli witraż swojego projektu i wykonania, nad którym pracowała aż dwa lata. Całość składała się z sześciu kwadratowych szyb oprawionych w drewniane ramy. Na każdej z części dzieła ukazane były symbolicznie narody europejskie: Niemcy, Włosi, Francuzi, Węgrzy, Anglicy i Polacy. Alegoria Polski przedstawiona została w wieńcu z korony cierniowej. W poszczególnych kwaterach na szkle autorka wyryła również imiona i nazwiska najwybitniejszych jej zdaniem przedstawicieli wymienionych narodów. Całość zwieńczona była trójkątną szybą, na której przedstawione zostało Oko Opatrzności. Oprócz malarstwa, rysunku i rzeźby, Celina próbowała swoich sił w literaturze, a także wydała w swoim opracowaniu zbiór pieśni z powstania styczniowego.

Jeszcze w 1870 roku Celina Dominikowska mieszkała w Bieszczadach, gdyż jeszcze z Orelca wysłała drzeworyt na wystawę sztuk pięknych do Lwowa. Następnie mieszkała przez pewien czas w Krośnie, a później przeniosła się do Lwowa. Zmarła w 1908 roku

Ilustracje

  • Celina Dominikowska pod koniec życia [Biblioteka Narodowa]
  • Autoportret z 1902 roku (rys. C. Dominikowska) [Biblioteka Narodowa]
  • Kapliczka w Orelcu (rys. C. Dominikowska) [Biblioteka Narodowa]
  • Z pamiętnika rysunkowego nastoletniej Celiny [Biblioteka Narodowa]
  • Architektura Sanocka – rysunek z ok. 1850 roku [rys. C. Dominikowska] [Biblioteka Narodowa]

To keep connected with us please login with your personal info.

New membership are not allowed.

Enter your personal details and start journey with us.

Bieszczady nie zaczynają się na mapie, tylko w sposobie patrzenia. To kraina, w której cisza ma swoją melodię, a praca zostawia ślad w krajobrazie. U nas poznasz sens miejsc, zanim ruszysz w drogę.