Na terenie powiatu bieszczadzkiego w części miejscowości zachowały się dawne, drewniane cerkwie greckokatolickie. Większość z nich pełni obecnie funkcję kościołów rzymskokatolickich. Jedną z najstarszych, a jednocześnie uchodzącą za jedną z najpiękniejszych jest świątynia w Smolniku nad Sanem. Dawna cerkiew parafialna pw. św. Michała Archanioła została wzniesiona w 1791 roku.
W przeszłości świątynia znajdowała się w centrum Smolnika, ale oryginalna zabudowa wsi otaczająca świątynię została rozebrana po 1951 roku. W tym czasie w cerkwi składowane było siano. Po kilku latach niszczejący obiekt został umieszczony w wykazie zabytkowych cerkwi, a w 1969 roku trafił do rejestru zabytków. Podczas remontu na przełomie lat 60. i 70. XX wieku zdjęto położoną w okresie międzywojennym blachę i świątynia na powrót otrzymała gontowe pokrycie dachu. W 1974 roku dawna cerkiew została przywrócona do kultu jako kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (filia parafii rzymskokatolickiej z Lutowisk). Od tamtego czasu świątynia była kilkakrotnie remontowana – w ubiegłym roku zmieniony został gont na kopułach.
Wyposażenie wnętrza stanowi kompilację współczesnych obrazów z ikonami pochodzącymi z różnych świątyń. Główny element dekoracji ołtarzowej stanowią carskie wrota pochodzące z cerkwi w Kuryłówce. Częściowo zachowała się natomiast osiemnastowieczna polichromia. Wiele osób odwiedzających po raz pierwszy świątynię w Smolniku zwraca w pierwszej kolejności uwagę na współczesne żyrandole wykonane z poroży jelenia. W dawnej cerkwi nie zainstalowano oświetlenia elektrycznego i wszystkie nabożeństwa odprawiane są tutaj wyłącznie przy blasku świec.
Cerkiew w Smolniku jest obecnie jedyną, zachowaną w Bieszczadach Zachodnich świątynią wzniesioną w archaicznym typie tzw. bojkowskim. Pewne elementy tego stylu są jednak widoczne w architekturze dawnych cerkwi z Liskowatego, Równi oraz Grąziowej (obecnie w skansenie w Sanoku). W 2013 roku świątynia ze Smolnika znalazła się w gronie 16 zabytkowych, drewnianych cerkwi z Polski i Ukrainy wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Spośród bieszczadzkich zabytków, oprócz dawnej cerkwi w Smolniku, na tej prestiżowej liście znalazła się jeszcze tylko świątynia z Turzańska w gminie Komańcza.
Ilustracje
- Cerkiew w Smolniku podczas remontu (jesień 2021 roku)
- Cmentarz przycerkiewny w Smolniku
- Tabliczka informująca o wpisaniu na listę UNESCO
- Wnętrze cerkwi w Smolniku
