Nowosielce Kozickie to miejscowość położona z dala od głównych tras turystycznych. Zachowało się tutaj jednak sporo pamiątek po przeszłości na czele z zabytkowym kościołem z 1742 roku. Obok świątyni przetrwało kilka interesujących nagrobków – przede wszystkim miejscowego ziemiaństwa. Wśród nich warto również zwrócić uwagę na współczesną tablicę nagrobną upamiętniającą miejsce spoczynku Teodora Heneczka (1817–1888), jednego z pierwszych wydawców i drukarzy polskiej prasy oraz książek na Górnym Śląsku. Urodził się w Częstochowie, gdzie w późniejszym okresie rozpoczął pracę w drukarni klasztornej na Jasnej Górze. W 1844 r. chcąc uniknąć służby w carskiej armii, przeniósł się na Śląsk i z czasem osiadł w Piekarach Niemieckich (obecnie Piekary Śląskie). Teodor Heneczek wykorzystał swoje doświadczenie zawodowe i założył w 1847 r. polską drukarnię. Wśród wydawanych przez jego zakład publikacji dominowały druki o charakterze religijnym. W Piekarach drukowano również pozycje o tematyce gospodarczej, historycznej, a także pojedyncze dzieła literatury pięknej. Heneczek próbował swych sił jako wydawca prasy. Spośród gazet drukowanych przez niego najdłużej ukazywał się „Zwiastun Górnośląski” (1868–1872). Drukarnia i wydawnictwo funkcjonujące w Piekarach zasłużyło się w umacnianiu polskości na Śląsku. Jednakże jego właściciel, zagrożony represjami ze strony władz, zdecydował się na wyjazd do zaboru austriackiego.
Jeszcze przed opuszczeniem Piekar, Teodor Heneczek nabył od Feliksa Podolskiego majątek w Procisnem nad Sanem. Małżeństwo Heneczków najprawdopodobniej popadło w tym czasie w trudności finansowe i zaczęło brać pożyczki pod zastaw dóbr położonych w Bieszczadach. Już w początkach 1874 roku zadłużony majątek w Procisnem został wystawiony na licytację, ale Heneczek zamieszkiwał tam jeszcze rok później. Ostatecznie majątek został sprzedany Aleksandrze Budwiłł 11 lutego 1876 r., a Heneczkowie kupili od Filipiny Laskowskiej i Antoniny Niesiołowskiej dobra o nazwie Netrebka. Powierzchnia majątku w Procisnem wynosiła ok. 400 ha. Nowy nabytek Heneczków obejmował już tylko 185 ha.
Netrebka była przysiółkiem Wojtkowej, położonym między współczesną Wojtkówką i Jureczkową. Oprócz dworu, ziemi rolnej i pastwisk na majątek Netrebka składały się również gorzelnia, tartak i młyn. Zasłużony drukarz i wydawca zmarł w swoim dworze 10 listopada 1888 roku w wieku 71 lat. Majątkiem Netrebka zarządzała następnie wdowa po Teodorze, Paulina z Mastalskich Heneczkowa (primo voto Werner). W 1893 rok pojawiają się w prasie informacje o przymusowej licytacji majątku, który ostatecznie sześć lat później znalazł się w rękach Joanny i Antoniego Puszczyńskich.
W 1999 roku Teodora Heneczka upamiętniono nową tablicą nagrobną umieszczoną na cmentarzu przy kościele w Nowosielcach Kozickich.
Więcej o Teodorze Heneczku można przeczytać m.in. w piątym tomie rocznika „Bieszczad” z 1998 r., w artykule autorstwa Janiny Haliny Osoby, a także w dostępnej w internecie książce Łukasza Żywulskiego https://www.sbc.org.pl/dlibra/publication/439048/edition/410728/content
Ilustracje
- Kościół w Nowosielcach Kozickich [fot. Ł. Bajda]
- Kościół w Nowosielcach Kozickich [fot. Ł. Bajda]
- Kościół w Nowosielcach Kozickich [fot. Ł. Bajda]
- Nagrobki przy kościele w Nowosielcach Kozickich [fot. Ł. Bajda]
- Tablica upamiętniająca miejsce pochówku Teodora Heneczka [fot. Ł. Bajda]
- Jeden z druków wydanych przez Teodora Heneczka w Piekarach [Biblioteka Narodowa]
- Okładka książki o Teodorze Heneczku
- Zapis dotyczący Teodora Heneczka w księdze zgonów [Śląska Biblioteka Cyfrowa]
- Zwiastun Górnośląski 1872 [Biblioteka Narodowa]
